AI-verbod op de basisschool: wat betekent dat voor jouw kind?

Je kind in groep 7 of 8 maakt een werkstuk en laat een chatbot de eerste tekst schrijven. Tegelijk hoor je in het nieuws dat de Tweede Kamer AI wil verbieden op de basisschool. Wat betekent dat voor jullie?

Kort gezegd: een meerderheid van de Tweede Kamer wil dat leerlingen in het basisonderwijs geen generatieve AI meer gebruiken. Hoe dat er precies uit moet zien, is nog niet uitgewerkt. In dit artikel lees je wat er speelt, waarom er twijfel is en hoe je thuis zelf een afspraak maakt, wat er ook uit Den Haag komt.

Een verbod regelt de klas, maar thuis maak jij de afspraken.

Wat de Kamer wil, en wat nog niet vaststaat

Het gaat om een motie van Volt en CDA, gesteund door acht andere partijen die samen een meerderheid van 88 zetels hebben. De motie vraagt het kabinet een verbod te regelen op het gebruik van generatieve AI door leerlingen in het primair onderwijs. Generatieve AI is software die zelf tekst, beeld of muziek maakt, zoals ChatGPT. De Kamer stemt er op dinsdag 3 november over.

Als de motie wordt aangenomen, betekent dat nog niet dat er meteen een verbod geldt. Een motie is geen wet, maar een verzoek van de Tweede Kamer aan het kabinet. Het kabinet moet vervolgens bepalen wat het ermee doet en hoe een eventueel verbod eruit zou kunnen zien.

Het kabinet ontraadt de motie. Staatssecretaris Tielen wil eerst zorgvuldig uitwerken welke rol digitalisering en AI in het onderwijs moeten krijgen. Voor het einde van het jaar komt zij met een Regieplan Digitalisering en AI voor het funderend onderwijs.

Waarom politici zich zorgen maken

De indieners zeggen dat jonge leerlingen hun kritisch denkvermogen, creativiteit en verbeelding grotendeels op de basisschool ontwikkelen. Generatieve AI vormt daarvoor volgens hen een risico. Volt-leider Dassen wil dat kinderen eerst leren lezen, schrijven en rekenen. Het CDA vindt dat leren uit boeken de basis moet blijven.

Ook de PO-Raad, de organisatie van basisscholen, deelt die zorg. Volgens de sectorvereniging wijzen eerste onderzoeken erop dat veelvuldig gebruik van generatieve AI het leerrendement kan verlagen. Dat sluit aan bij wat we eerder schreven in leert mijn kind nog iets van AI: het gaat erom of het denkwerk nog bij je kind blijft.

De vraag is niet alleen of je kind AI gebruikt, maar wie het denkwerk doet.

Wat anderen zeggen

Niet iedereen vindt een verbod een goed idee. Onderwijskundige Barend Last waarschuwt dat een algeheel verbod te breed kan uitpakken. De kerndoelen vragen juist dat leerlingen leren verantwoord met AI om te gaan, en educatieve chatbots kunnen volgens hem helpen zonder meteen het antwoord te geven.

Er is nog een nuance. Niet alle slimme oefensoftware is generatieve AI. Veel programma's die op school oefenopdrachten aanpassen aan het niveau van je kind, werken op een andere manier. Waar bij een eventueel verbod precies de grens wordt getrokken tussen generatieve AI en educatieve toepassingen, moet nog worden uitgewerkt.

Een commentaar in het Reformatorisch Dagblad wijst op nog een risico: kinderen van ouders die goed thuis zijn in AI krijgen thuis meer mee dan andere kinderen. Daarom zijn afspraken tussen school en ouders volgens hen belangrijk, ook bij een verbod.

Wat betekent dit voor groep 7 en 8?

Op dit moment verandert er niets automatisch. Scholen bepalen zelf hoe ze met AI omgaan. Vraag daarom op school wat het beleid is. Gebruiken leerlingen generatieve AI in de klas, bijvoorbeeld voor het oefenen van taal? Of werkt de school met adaptieve oefensoftware? Stel die vraag liever nu, dan na een mogelijk verbod.

Let ook op de stap naar de brugklas. Op de middelbare school komt AI sneller langs, in lessen en bij het huiswerk. Veel kinderen hebben tegen die tijd al ervaring met chatbots, ook zonder dat je dat weet. In welke AI-tools kinderen op school gebruiken lees je welke tools dat zijn en welke leeftijdsregels erbij horen. Vraag je ook af of je kind AI voor persoonlijke vragen gebruikt: daarover schreven we in praat je kind met een AI-chatbot.

Zo maak je thuis zelf een afspraak

Wat school ook besluit, thuis helpt een duidelijke afspraak. Zo pak je het aan:

• Begin met nieuwsgierigheid. Vraag welke AI je kind kent en waarvoor je kind die gebruikt. Je kind kan ook iets laten zien. Dat levert meer op dan een preek vooraf.
• Eerst zelf proberen. Laat je kind een opdracht eerst zelf aanpakken. Daarna kan een chatbot uitleggen wat er niet klopt, of controleren wat al af is.
• Laat AI de tekst niet schrijven. Bij een spreekbeurt, werkstuk of boekverslag blijft het schrijven bij je kind. Hoe je het verschil herkent tussen leren en spieken, staat in gebruikt mijn kind AI om te leren of om te spieken.
• Gebruik AI samen. Zeker bij jongere kinderen werkt het beter als jullie samen een vraag stellen, dan dat je kind alleen met een chatbot zit.
• Houd het kort. Een afspraak die op één regel past, wordt vaker gevolgd dan een lijst met regels.

Een goede afspraak past op één regel: eerst zelf proberen, dan pas hulp.

Of er nu een verbod komt of niet, je kind leert het meest van zelf nadenken. Dat verandert niet met een nieuwe regel, en jij kunt daar thuis het verschil in maken.

Studifyx is een huiswerkcoach voor thuis: jij beheert het gezinsaccount en je kind werkt in een eigen profiel. Thuis maak jij samen met je kind de afspraken over hoe AI wordt gebruikt.

Wil je weten hoe Fyxo werkt? Je leest het rustig na voordat je iets beslist. Lees hoe Studifyx werkt →